Ten artykuł stanowi kompleksowy przewodnik dla pracodawców i przedsiębiorców, szczegółowo wyjaśniający, w jakich sytuacjach nie ma obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy. Dowiedz się, jakie kryteria od wieku pracownika, przez formę zatrudnienia, po status przedsiębiorcy zwalniają z tej daniny i jak zoptymalizować koszty zatrudnienia.
Kto jest zwolniony z Funduszu Pracy kluczowe zasady i grupy beneficjentów
- Obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy nie powstaje, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest niższa niż minimalne wynagrodzenie.
- Pracodawcy nie płacą składek za pracowników, którzy osiągnęli wiek emerytalny (55 lat dla kobiet, 60 lat dla mężczyzn).
- Przedsiębiorcy są zwolnieni z opłacania składek za siebie po ukończeniu 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni).
- Istnieją czasowe zwolnienia (12 lub 36 miesięcy) wspierające aktywizację zawodową, np. dla osób bezrobotnych do 30. roku życia, po 50. roku życia, czy powracających z urlopów rodzicielskich.
- Przedsiębiorcy korzystający z "Małego ZUS-u" zazwyczaj nie opłacają Funduszu Pracy, podobnie jak ci, którzy zatrudniają wyłącznie na umowy cywilnoprawne.
- Zwolnienia obejmują także specyficzne grupy, takie jak duchowni, żołnierze, osoby na urlopach wychowawczych czy pracownicy z orzeczeniem o niepełnosprawności w określonych podmiotach.
Fundusz Pracy (FP) to obowiązkowa danina publiczna, której głównym celem jest finansowanie działań na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz wspierania aktywizacji zawodowej. Środki te są wykorzystywane między innymi na zasiłki dla bezrobotnych, szkolenia, staże czy dotacje dla pracodawców. Składka na Fundusz Pracy, wraz ze składką na Fundusz Solidarnościowy (FS), wynosi obecnie 2,45% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zasadniczo, obowiązek jej opłacania spoczywa na pracodawcach za zatrudnionych pracowników oraz na przedsiębiorcach za siebie. Warto jednak pamiętać, że istnieje szereg sytuacji, w których to zobowiązanie nie powstaje, co może przynieść realne oszczędności.
Kluczową zasadą, która często decyduje o zwolnieniu z opłacania składek na Fundusz Pracy, jest wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Jeśli ta podstawa, w przeliczeniu na okres miesiąca, jest niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, wówczas obowiązek opłacania składki na FP nie powstaje. To bardzo ważna informacja dla pracodawców zatrudniających pracowników na część etatu, np. na 1/4 czy 1/2 etatu, gdzie pensja może być niższa od płacy minimalnej. Należy jednak być ostrożnym: jeśli pracownik ma kilka tytułów do ubezpieczeń (np. pracuje u dwóch pracodawców lub prowadzi własną działalność), a suma podstaw wymiaru składek z tych wszystkich tytułów przekracza minimalne wynagrodzenie, obowiązek opłacania Funduszu Pracy może się pojawić. Zawsze należy dokładnie sprawdzić łączną podstawę wymiaru.
Zwolnienia z Funduszu Pracy ze względu na wiek
Wiek pracownika lub przedsiębiorcy to jeden z najważniejszych czynników, który może zwolnić z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy. Przepisy w tym zakresie są dość precyzyjne i warto je znać, aby prawidłowo rozliczać się z ZUS.
Zwolnienie dla pracowników w wieku emerytalnym
Jednym z bezterminowych zwolnień jest to dotyczące pracowników, którzy osiągnęli wiek emerytalny. Oznacza to, że pracodawcy nie opłacają składek na Fundusz Pracy za kobiety, które ukończyły 55 lat, oraz za mężczyzn, którzy ukończyli 60 lat. To zwolnienie jest stałe i nie jest obwarowane żadnymi dodatkowymi warunkami poza spełnieniem kryterium wieku. Jest to istotna ulga dla firm zatrudniających starszych pracowników, którzy często posiadają cenne doświadczenie i wiedzę.
Zwolnienie dla pracowników po 50. roku życia
Pracodawcy mogą skorzystać z czasowego zwolnienia z opłacania składek na Fundusz Pracy, jeśli zatrudnią osobę, która ukończyła 50 lat. Warunkiem jest, aby przed zatrudnieniem przez co najmniej 30 dni była ona zarejestrowana jako bezrobotna w powiatowym urzędzie pracy. Zwolnienie to przysługuje na okres 12 miesięcy, licząc od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę. To zachęta do aktywizacji osób w średnim wieku, które mimo doświadczenia, mogły mieć trudności ze znalezieniem zatrudnienia.
Zwolnienie dla przedsiębiorców po osiągnięciu wieku emerytalnego
Nie tylko pracodawcy, ale również sami przedsiębiorcy mogą być zwolnieni z opłacania składki na Fundusz Pracy za siebie. Dzieje się tak, gdy kobieta prowadząca działalność gospodarczą ukończy 55 lat, a mężczyzna 60 lat. Podobnie jak w przypadku pracowników, jest to zwolnienie bezterminowe i automatyczne po osiągnięciu wskazanego wieku. To ważna informacja dla osób samozatrudnionych, planujących swoją emeryturę i optymalizację kosztów prowadzenia firmy.
Zwolnienia z Funduszu Pracy w ramach programów aktywizacji zawodowej
Państwo, poprzez Fundusz Pracy, aktywnie wspiera pracodawców w zatrudnianiu określonych grup osób, które mogą mieć trudności na rynku pracy. Te programy aktywizacyjne często wiążą się z ulgami w opłacaniu składek na FP.
Zwolnienie dla pracowników powracających z urlopów związanych z rodzicielstwem
Pracodawcy, którzy ponownie zatrudniają pracowników powracających z urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego lub wychowawczego, mogą liczyć na znaczną ulgę. Są oni zwolnieni z opłacania składek na Fundusz Pracy przez okres 36 miesięcy. Okres ten liczy się od pierwszego miesiąca po powrocie pracownika do pracy. Jest to kluczowy element wsparcia dla rodziców wracających na rynek pracy po przerwie związanej z opieką nad dzieckiem, a także dla pracodawców, którzy dzięki temu mogą łatwiej utrzymać doświadczoną kadrę.
Zwolnienie dla osób bezrobotnych do 30. roku życia
Kolejnym programem aktywizacyjnym jest zwolnienie z Funduszu Pracy dla pracodawców zatrudniających młode osoby. Jeśli pracodawca zatrudni osobę bezrobotną, która nie ukończyła 30. roku życia i została skierowana do pracy przez powiatowy urząd pracy, to jest zwolniony z opłacania składki na FP przez 12 miesięcy. Jest to zachęta do dawania szansy młodym ludziom na zdobycie pierwszego doświadczenia zawodowego i wejście na rynek pracy.
Zwolnienia z Funduszu Pracy dotyczące przedsiębiorców
Oprócz zwolnień związanych z wiekiem, istnieją również inne sytuacje, w których przedsiębiorcy mogą być zwolnieni z opłacania składek na Fundusz Pracy. Dotyczą one specyfiki prowadzonej działalności lub formy zatrudnienia.
Zwolnienie dla przedsiębiorców korzystających z "Małego ZUS-u"
Wielu początkujących przedsiębiorców korzysta z tzw. "Małego ZUS-u", czyli preferencyjnych składek ZUS przez pierwsze 24 miesiące prowadzenia działalności. W większości przypadków przedsiębiorcy ci nie opłacają Funduszu Pracy. Dzieje się tak, ponieważ podstawa wymiaru ich składek na ubezpieczenia społeczne jest w tym okresie znacznie niższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę, co automatycznie zwalnia ich z tego obowiązku zgodnie z podstawową zasadą, o której wspominałem na początku artykułu.
Zwolnienie dla przedsiębiorców zatrudniających wyłącznie na umowy cywilnoprawne
To bardzo ważna informacja dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Jeśli przedsiębiorca (będący osobą fizyczną) nie zatrudnia ani jednego pracownika na umowę o pracę, a jedynie korzysta z usług zleceniobiorców (na podstawie umowy zlecenia czy umowy o dzieło), to nie opłaca za nich składek na Fundusz Pracy. Obowiązek opłacania FP dotyczy bowiem tylko osób zatrudnionych na umowę o pracę oraz w pewnych przypadkach osób samozatrudnionych. Jest to istotna różnica, którą należy uwzględnić w planowaniu kosztów zatrudnienia.
Inne przypadki zwolnień z obowiązku opłacania Funduszu Pracy
Poza najczęściej spotykanymi sytuacjami, istnieje szereg innych, mniej typowych, ale równie ważnych przypadków, w których obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy nie powstaje. Warto je znać, aby mieć pełen obraz przepisów.
Zwolnienie dla pracowników z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności
Pracodawcy są zwolnieni z opłacania składek na Fundusz Pracy za pracowników, którzy posiadają umiarkowany lub znaczny stopień niepełnosprawności, jeśli są zatrudnieni w określonych podmiotach. Dotyczy to przede wszystkim zakładów aktywności zawodowej (ZAZ) oraz zakładów pracy chronionej (ZPChr). Jest to forma wsparcia dla tych podmiotów, które angażują się w aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnościami, często wymagającą dodatkowych nakładów.
Zwolnienie dla osób na urlopach bezpłatnych, wychowawczych i pobierających zasiłek macierzyński
Składki na Fundusz Pracy nie są opłacane za osoby, które przebywają na urlopie bezpłatnym, ponieważ w tym okresie nie otrzymują wynagrodzenia, a tym samym nie ma podstawy wymiaru składek. Podobnie jest w przypadku osób przebywających na urlopie wychowawczym oraz tych, które pobierają zasiłek macierzyński. W tych sytuacjach również nie powstaje obowiązek odprowadzania składek na FP, co jest logiczne z punktu widzenia braku aktywności zawodowej lub specyficznego charakteru świadczenia.
Przeczytaj również: BFG (Narodowy Fundusz Gwarancyjny): Jak chroni Twoje pieniądze?
Pozostałe grupy zwolnione z Funduszu Pracy
Zgodnie z ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, istnieje również szereg innych grup zawodowych i społecznych, za które nie opłaca się składek na Fundusz Pracy. Warto je wymienić, aby podkreślić kompleksowość przepisów:
- Duchowni.
- Żołnierze niezawodowi w służbie czynnej.
- Osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej.
- Opiekunowie pobierający świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy.
- Rolnicy objęci ubezpieczeniem społecznym w KRUS (z pewnymi wyjątkami, np. jeśli jednocześnie prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą i podlegają ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu).
